Met mijn rug naar de toekomst

De meeste mensen zien graag waar ze heen gaan. In de trein willen ze naast het raam zitten, met hun gezicht naar voren. Zelf zit ik liever met mijn rug naar mijn bestemming. Ik vind het wel zo rustig uit te kijken over een landschap dat ik al achter me heb gelaten.

Foto: Jerrye & Roy Klotz, MD

Aan deze onschuldige afwijking heb ik nooit veel gedachten vuil gemaakt. Daar kwam verandering in, toen ik een artikel las over het Aymara, een taal die wordt gesproken in de hoge Andes van Noord-Chili, Bolivia en Zuid-Peru. De sprekers van deze taal blijken een unieke manier te hebben om het verglijden van de tijd ruimtelijk weer te geven.

Het lijkt zo vanzelfsprekend. Het ‘pad voorwaarts’ leidt naar de toekomst. Een ‘terugblik’ ziet uit over het verleden. Toch zouden sprekers van het Aymara dit uiterst gekunstelde uitdrukkingen vinden.

In hun ogen is het simpel. Ze beschikken over waarnemingen uit hun verleden. Dus hun geschiedenis zien ze vóór zich. De toekomst is het grote onbekende. Die nadert hen in de rug.

Toen ik dit op me in liet werken, drong met een schok tot me door dat deze tijdsbeleving, die zo radicaal indruist tegen onze gewoonlijke intuïties, naadloos aansluit op mijn persoonlijke eigenaardigheden. Ik heb geleerd het onverwachte te verwachten. Als een vriend me voor zijn verjaardagsfeestje heeft uitgenodigd, wil ik nog weleens aarzelen voor ik bij hem aanbel. Misschien heb ik de datum verkeerd. Misschien is hij verhuisd en is de nieuwe bewoner er nog niet toe gekomen de naam bij de deurbel aan te passen. Misschien heeft de regering per decreet alle verjaardagsfeestjes verboden en heeft niemand eraan gedacht mij daarover in te lichten.

Mijn scepsis over de voorspelbaarheid van wat komen gaat, is niet altijd even handig. In de praktijk is er best wat voor te zeggen om de toekomst te behandelen als een overzichtelijk landschap dat rustig ligt te wachten tot we het hebben veroverd en in kaart gebracht. Maar dat wil nog niet zeggen dat zo’n manier van kijken ook klopt. De Aymaraanse tijdsopvatting is een belangrijke inspiratiebron geweest voor mijn nieuwe dichtbundel Toondoof. Die komt – insjallah – pas in april uit. Gelukkig bleek de avondenredactie van Perdu mijn fascinatie te delen. Vrijdag 9 februari gaan we in gesprek over alternatieve tijdsbelevingen. Dat verwachten we althans. Kom ook!

Vrijdag 9 februari
De tijd staat open
Met Boukje Schweigman, Sieger Baljon, Melanin Kris en mijzelf
Perdu (Kloveniersburgwal 86, Amsterdam)
20:00-22:30 uur
Entree: € 9,– (met korting: € 6,–)
Reserveren: www.perdu.nl

Krijn Peter Hesselink

De eenvoud van een slagroomspuit

De man met de woeste grijze baard en het vissershoedje zeult steevast een sporttas met zich mee, waaruit hij van alles opdiept: een beduimeld schriftje, een mobiele telefoon en – als de vrouw van de koffiebar net even de andere kant op kijkt – grote plastic flessen cola of fanta. Hij kent de regels van … “De eenvoud van een slagroomspuit” verder lezen

Verdwaald in eigen werk

Een tijd terug kreeg ik een email van Michiel, een jeugdvriend die ik in geen twintig jaar heb gezien. Hij schreef: ‘Vorige maand las ik met stijgende verbazing en steeds groter wordende glimlach de recensie van je boek in NRC Handelsblad. Hilarisch hoe de alwetende boekenrecensent zichzelf te kijk zet.’ Criticus Sebastiaan Kort had namelijk … “Verdwaald in eigen werk” verder lezen

Een bestseller in wording

Robert Louis Stevenson was nog volslagen onbekend, toen hij zich vanwege longproblemen gedwongen zag op kosten van zijn ouders naar een Zwitsers kuuroord af te reizen. Hij werkte er aan het boek dat hem wereldberoemd zou maken, Schateiland, maar in de avonduren zoog hij rijmpjes uit zijn duim. Zijn stiefzoon van twaalf had een kleine … “Een bestseller in wording” verder lezen