Opblaaskampvuren in de poëzie; leve de vooruitgang!

Stilstand is achteruitgang. Dat is algemeen bekend. Zelfs in een van de welvarendste delen van de wereld kunnen we niet met stabiele rijkdom volstaan. Nee, onze rijkdom moet blijven aanzwellen. Zodra de economische groei ook maar een beetje vertraagt, schreeuwen de kranten moord en brand. Dit heeft alles te maken met het verschil tussen marginale en structurele blijdschap.

Een voorbeeld. In een wereld zonder broodroosters zal dat apparaat aan zijn uitvinder groot genoegen verschaffen. En ook de mensen die na hem een broodrooster verwerven, zullen daar het nodige plezier aan ontlenen. Maar een wereld waarin iedereen een broodrooster heeft is structureel niet of nauwelijks gelukkiger dan een wereld waarin dat staaltje technisch vernuft nog geheel onbekend is. Op de korte termijn verspreidt het apparaat blijdschap door zijn nieuwigheid en gebruiksgemak. Op de lange termijn maakt het geen enkel verschil. De liefde bevindt zich aan de andere kant van het spectrum. Ze maakt niet alleen marginaal blij (wie eerst geen liefde kent en daarna wel, wordt blijer) maar ook structureel (een wereld die geen liefde kent is fundamenteel minder blij dan een wereld die erin zwelgt). De kunst zit ergens halverwege. Als de mensen niet naar de Beatles hadden kunnen luisteren, zouden sommigen van hen zich met evenveel plezier hebben gelaafd aan de Beach Boys of de Rolling Stones. Maar voor anderen heeft de muziek van de Beatles de wereld fundamenteel verrijkt.

Wie op marginale blijdschap voortsurft, is verslaafd aan vooruitgang. Zodra de nieuwigheid van het broodrooster af is, heeft hij een ander snufje nodig om zijn blijdschap op peil te houden. Een breedbeeldtelevisie. Een i-pod. Een opblaaskampvuur.

Wie klaagt dat deze of gene dichter niet vooruitstrevend genoeg is, verraadt zich als een al even grote vooruitgangsjunk. In de poëzie zou het er niet om moeten gaan zo spectaculair mogelijk van de traditie af te wijken. Het zou erom moeten gaan een eigen gezichtspunt zo zuiver en rijk en eigenzinnig mogelijk te delen. Zoals Joke van Leeuwen dat doet. ‘Overal groeisel, verschiet en bedoening.’

Krijn Peter Hesselink

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *