Met mijn rug naar de toekomst

De meeste mensen zien graag waar ze heen gaan. In de trein willen ze naast het raam zitten, met hun gezicht naar voren. Zelf zit ik liever met mijn rug naar mijn bestemming. Ik vind het wel zo rustig uit te kijken over een landschap dat ik al achter me heb gelaten.

Foto: Jerrye & Roy Klotz, MD

Aan deze onschuldige afwijking heb ik nooit veel gedachten vuil gemaakt. Daar kwam verandering in, toen ik een artikel las over het Aymara, een taal die wordt gesproken in de hoge Andes van Noord-Chili, Bolivia en Zuid-Peru. De sprekers van deze taal blijken een unieke manier te hebben om het verglijden van de tijd ruimtelijk weer te geven.

Het lijkt zo vanzelfsprekend. Het ‘pad voorwaarts’ leidt naar de toekomst. Een ‘terugblik’ ziet uit over het verleden. Toch zouden sprekers van het Aymara dit uiterst gekunstelde uitdrukkingen vinden.

In hun ogen is het simpel. Ze beschikken over waarnemingen uit hun verleden. Dus hun geschiedenis zien ze vóór zich. De toekomst is het grote onbekende. Die nadert hen in de rug.

Toen ik dit op me in liet werken, drong met een schok tot me door dat deze tijdsbeleving, die zo radicaal indruist tegen onze gewoonlijke intuïties, naadloos aansluit op mijn persoonlijke eigenaardigheden. Ik heb geleerd het onverwachte te verwachten. Als een vriend me voor zijn verjaardagsfeestje heeft uitgenodigd, wil ik nog weleens aarzelen voor ik bij hem aanbel. Misschien heb ik de datum verkeerd. Misschien is hij verhuisd en is de nieuwe bewoner er nog niet toe gekomen de naam bij de deurbel aan te passen. Misschien heeft de regering per decreet alle verjaardagsfeestjes verboden en heeft niemand eraan gedacht mij daarover in te lichten.

Mijn scepsis over de voorspelbaarheid van wat komen gaat, is niet altijd even handig. In de praktijk is er best wat voor te zeggen om de toekomst te behandelen als een overzichtelijk landschap dat rustig ligt te wachten tot we het hebben veroverd en in kaart gebracht. Maar dat wil nog niet zeggen dat zo’n manier van kijken ook klopt. De Aymaraanse tijdsopvatting is een belangrijke inspiratiebron geweest voor mijn nieuwe dichtbundel Toondoof. Die komt – insjallah – pas in april uit. Gelukkig bleek de avondenredactie van Perdu mijn fascinatie te delen. Vrijdag 9 februari gaan we in gesprek over alternatieve tijdsbelevingen. Dat verwachten we althans. Kom ook!

Vrijdag 9 februari
De tijd staat open
Met Boukje Schweigman, Sieger Baljon, Melanin Kris en mijzelf
Perdu (Kloveniersburgwal 86, Amsterdam)
20:00-22:30 uur
Entree: € 9,– (met korting: € 6,–)
Reserveren: www.perdu.nl

Krijn Peter Hesselink

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.