Het oude Athene in de klas

De democratie is uitgevonden in het oude Athene, maar daarmee was het nog geen ideale samenleving. Hoe zorg ik dat mijn leerlingen van groep 6 er echt bij stilstaan hoe het moet zijn geweest in een dergelijke maatschappij te leven?

Ik leg uit dat er in het oude Athene drie ongeveer even grote bevolkingsgroepen waren. Kinderen in de rechter rij, jullie zijn de slaven. Kinderen in de middelste rij, jullie zijn de vrije Atheense burgers. Kinderen in de linker rij, jullie zijn de buitenlanders.

Nadat ik heb verteld hoe het leven van een slaaf er uitzag, vraag ik de slaven om op te staan als ze in opstand willen komen. De helft springt op. De opstandelingen kunnen goed uitleggen waarom ze het niet langer pikken. ‘We moeten het vooral samen doen,’ benadrukt Floor.* De zittenblijvers zitten er bedrukt bij.

Bij de burgers doe ik iets gemeens. Ik laat ze allemaal bedenken of ze de buitenlanders willen vragen om de slavenopstand te helpen onderdrukken. Maar vervolgens laat ik alleen de jongens stemmen. Net als slaven en buitenlanders hadden Atheense vrouwen geen stemrecht in de oudheid. Het zorgt voor een ongemakkelijk gevoel. Ben je als vrije Atheense burgervrouw daarom zielig? ‘Nee,’ zegt Dorien beslist. ‘De slaven hebben het nog veel slechter.’

De buitenlanders staan nu voor de vraag of ze partij gaan trekken. De helft besluit in ruil voor geld en stemrecht de burgers te gaan helpen. De andere helft neemt het op voor de slaven. Niemand houdt zich afzijdig.

Om te controleren hoeveel van de les is blijven hangen, laat ik de kinderen in hun schrift twee dingen opschrijven. Wat zijn de voor- en nadelen van hun positie in het oude Athene? En wat zouden ze hebben willen veranderen? Uit de antwoorden blijkt dat de kinderen echt aan het denken zijn gezet.

Floor vindt het bij nader inzien toch te gevaarlijk om in opstand te komen. Als slavin krijg je eten, kleren en onderdak. Dat is heel wat waard.

Ook Ilias is op verrassende gedachten gekomen. Burger kunnen hun slaven al het vuile werk laten opknappen, zo heeft hij begrepen. Toch is hij bezorgd. Leuk als ik niets meer hoef te doen, denkt hij, maar ga ik me dan niet ontzettend vervelen?

Krijn Peter Hesselink

* De namen van de kinderen in dit stuk zijn gefingeerd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.