Ik lijk niet op mijn vader, poging 532

Mijn vader heeft nooit de behoefte gevoeld een engel te zijn. ‘Heb geen idee hoe dat moet wezen,’ schrijft hij. Hij is een wetenschapper. In zijn artikelen mogen exotische termen als ‘profetievariabelen’ en ‘angeliek nondeterminisme’ figureren, maar hij laat zich niet verleiden tot mystificaties. Ik wel. Met name Walter Benjamins engel van de geschiedenis oefent een duistere aantrekkingskracht op mij uit. Uit de losse pols vertaal ik wat Benjamin in zijn negende geschichtsphilosophische These over die engel schrijft:

‘Hij heeft zijn gezicht naar het verleden gekeerd. Waar wij een keten van voorvallen zien, daar ziet hij één enkele catastrofe die aanhoudend puin op puin stort en hem dat voor de voeten werpt. Hij zou wel willen blijven om de doden op te wekken en het uiteengeslagene samen te voegen, maar vanuit het paradijs waait een storm zo krachtig in zijn vleugels dat de engel ze niet meer sluiten kan. Deze storm drijft hem onophoudelijk naar de toekomst, die hij de rug heeft toegekeerd, terwijl voor zijn ogen de puinhopen naar de hemel rijzen. Wat wij de vooruitgang noemen, is deze storm.’

Een tijd geleden, ik was nog niet in de gewoonte interessante artikelen uit te knippen en te bewaren, las ik in de krant over een volk dat als ik het wel heb in Papoea-Nieuw-Guinea leeft of daaromtrent. Dit volk houdt er een angelieke tijdsbeleving op na. In vrijwel alle ons bekende talen en culturen projecteert de mens de toekomst voor zich en het verleden achter zich. In woord en gebaar duiden we de toekomst aan als een bestemming die we, het liefst met krachtdadige tred, tegemoet gaan, terwijl we het verleden behandelen als de weg die ons tot hier heeft gebracht en die we nu achter ons kunnen laten. De mensen uit Papoea-Nieuw-Guinea of omstreken zien dit anders. Het verleden is voor hen een weids uitzicht dat zij in alle rust overzien. De toekomst nadert in hun rug. Onzichtbaar. En volstrekt onvoorspelbaar. De ongedetermineerdheid van de toekomst accepteren zij gelaten. Zij vormen een volk van engelen.

Gisteren zat ik in de trein, aan het gangpad, mijn aktetas had ik naast me bij het raam gezet. De constellatie bleek niet ideaal. Elke keer als er iemand langs kwam, klapte de deur van de coupé hinderlijk tegen me aan. Ik had kunnen besluiten de plaats van mijn aktetas in te nemen, maar ik gunde mijn paperassen hun rust en verkoos de zitplaats tegenover, waardoor ik met mijn rug naar mijn bestemming kwam te zitten. Veel mensen zitten in de trein bij voorkeur met het gezicht naar voren. Zij hebben ongelijk. Zij zien de dingen uit de verte op zich afstormen, maar kunnen die pas goed onderscheiden als ze vlakbij zijn, waarna de dingen bliksemsnel in het niets oplossen, hen verward achterlatend. Bij mij dienden de dingen zich nu juist van dichtbij aan, waarna ik ze in alle rust kon overdenken terwijl ze langzaam maar zeker in een steeds verder verleden terugzakten.

Dit laatste herkent mijn vader. Hij heeft er dertig jaar geleden zelfs een gedicht over geschreven. Toch lijk ik niet op hem. Echt niet. Hij heeft geen fantoompijn aan zijn vleugels.

Krijn Peter Hesselink

Gaat NRC Handelsblad mee in spin van Israël?

Dit weekend reserveerde NRC Handelsblad heel pagina 5 voor een VN-rapportage over de ruwe wijze waarop Israël vorig jaar een vloot uit Turkije enterde. Hierbij lieten destijds negen Turkse opvarenden het leven. Correspondent Leonie van Nierop noemt het rapport gunstig voor Israël. De verontwaardiging van Turkije over Israëls optreden wordt door correspondent Bram Vermeulen afgedaan … “Gaat NRC Handelsblad mee in spin van Israël?” verder lezen

Schijnheilig in Prishtina, Kosovo

De vrijwilligers van het onlangs ontruimde kraakpand Schijnheilig hadden het in hun hoofd gehaald deze zomer een festival te organiseren bij een uitgestrekt meer in de buurt van Prishtina, Kosovo. Toen ik twee dagen van tevoren op het terrein arriveerde, hadden ze al het nodige in elkaar getimmerd: een tent voor keuken en bar, een … “Schijnheilig in Prishtina, Kosovo” verder lezen

‘Dat vind jij helemaal niet!’

De jongen vroeg of ik in een eeuwige ziel geloofde. Altijd gevaarlijk. ‘God mag het weten,’ probeerde ik nog. ‘Dat soort vragen gaat mijn eenvoudige verstand te boven…’ Maar het mocht niet baten. De jongen moest en zou weten waar ik stond. Ik haalde diep adem. ‘Oké,’ zei ik. ‘Als je me met een pistool … “‘Dat vind jij helemaal niet!’” verder lezen

Het kranige volk der Flevolanders

Geacht Handelsblad, beste NRC, Herman Brusselmans hoeft geen grap te maken om een grap te maken. In een artikel over de boekpresentatie van De Jeugd Van Tegenwoordig schreef Sebastiaan Kort afgelopen dinsdag in uw krant op bladzijde 21: ‘De Jeugd-fan Herman Brusselmans mocht in Scheltema het eerste exemplaar van het Handboek aan de rappers overhandigen. … “Het kranige volk der Flevolanders” verder lezen

Een sonnet voor een onbekende (1940-2011)

Een klok die nooit gehoord wordt, blijft weerklinken de klepel schudt de onmacht van zich af een mooie dag wordt makkelijk vergeten wie wil, die kan een doorgebroken lach bezoedelen met leugens, maar geen mens kan het moment zijn puntje op de tijdlijn ontzeggen, nee, wat zich voltrokken heeft heeft zich voor alle eeuwigheid voltrokken … “Een sonnet voor een onbekende (1940-2011)” verder lezen

‘Toets één om verder te gaan’

Mijn mobieltjes schept er een duivels genoegen in om juist dan af te gaan als het mij het slechtste uitkomt. In dit geval stond ik op de jaarlijkse borrel van Hollands Maandblad toe te horen hoe Beatrijs Ritsema bekend maakte wie dit jaar de Hollands Maandblad Schrijversbeurzen in ontvangst mochten nemen in de categorieën poëzie, … “‘Toets één om verder te gaan’” verder lezen

Het bloed en waar het niet gaan kan

Gisteren is het eindelijk dan toch tot me doorgedrongen. Mijn vader is eigenlijk dichter. Tijdens zijn afscheidsrede als hoogleraar informatica aan de Rijksuniversiteit Groningen had het me meteen al moeten gaan dagen. Ik klampte me echter manmoedig vast aan mijn vooringenomenheid: hij is bèta, ik ben alfa, het moet wel overzichtelijk blijven. Als hij sprak … “Het bloed en waar het niet gaan kan” verder lezen